Zamek w Malborku to największa zachowana średniowieczna twierdza w Europie i największy ceglany zamek świata, a od 1997 roku znajduje się na liście UNESCO. Zwiedzanie trasy historycznej z audioprzewodnikiem trwa zwykle od 3 do 4 godzin, a bilet normalny kosztuje 80 zł. W artykule znajdziesz najważniejsze informacje o historii, architekturze, biletach i ciekawostkach.
Czym wyróżnia się Zamek w Malborku na tle innych warowni?
Twierdza nad Nogatem to najpełniejszy przykład gotyckiego zespołu zamkowego z cegły, wzniesionego w stylu charakterystycznym dla zakonu krzyżackiego. Kubatura obiektu sięga 250 000 m³, a zasadnicza budowa trwała ok. 30 lat. Do wzniesienia całości zużyto od 30 do 50 milionów cegieł, z czego na najstarszy Zamek Wysoki przypadło ok. 3,5 miliona sztuk. Pierwotna powierzchnia zespołu wynosiła 21 ha, obecnie to ok. 17 ha.
Zamek leży na prawym brzegu rzeki Nogat i składa się z trzech części – Zamku Wysokiego, Zamku Średniego oraz Zamku Niskiego. Najlepiej oglądać go od strony wody, skąd widać potężne mury z czerwonej cegły. W 1997 roku obiekt został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO na podstawie kryteriów II, III i IV. Rocznie odwiedza go blisko pół miliona turystów.
Zamek w Malborku to największy ceglany zamek świata – jego kubatura wynosi 250 000 m³, a pierwotna powierzchnia sięgała 21 hektarów.
Jak wyglądała historia zamku krzyżackiego?
Dzieje warowni pokazują, jak z komturskiej siedziby wyrósł jeden z najważniejszych ośrodków władzy w tej części Europy. Losy budowli zmieniały się wraz z polityką zakonu, wojnami i decyzjami kolejnych władców.
Jak Krzyżacy trafili na ziemie polskie?
W 1226 roku książę Konrad Mazowiecki sprowadził zakon krzyżacki i przekazał mu w dzierżawę Ziemię Chełmińską oraz Ziemię Dobrzyńską. Chciał w ten sposób zabezpieczyć północną granicę Mazowsza przed pogańskimi plemionami. Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego posłużył się jednak sfałszowanym dokumentem, zwanym falsyfikatem kruszwickim, aby zamienić dzierżawę w nadanie na własność. To otworzyło drogę do budowy własnego państwa i sieci warowni.
Kiedy rozpoczęła się budowa zamku?
Przygotowania ruszyły około 1278 roku, gdy zaczęto wycinać las i gromadzić kamienie, drewno oraz cegły. Pierwszą murowaną warownię zaczęto wznosić ok. 1280 roku. Powstał wówczas Zamek Wysoki z murem obwodowym, w którym znalazły się kapitularz, dormitoria, refektarz konwentu i kaplica. Od strony południowo-zachodniej wysunięto wieżę Gdanisko, pełniącą funkcję zamkowej toalety i punktu ostatecznej obrony. W przeciwległym narożniku stanęła Wieża Klesza, a całość otoczyły mury i fosa.
Kiedy Malbork stał się stolicą zakonu?
W 1309 roku wielki mistrz Siegfried von Feuchtwangen przeniósł siedzibę zakonu z Wenecji do Malborka. Zamek stał się politycznym centrum państwa zakonnego. Na Zamku Wysokim rozbudowano kościół Najświętszej Maryi Panny, a pod nim urządzono kaplicę św. Anny, w której pochowano jedenastu wielkich mistrzów. We wschodniej fasadzie świątyni umieszczono figurę Matki Boskiej z Dzieciątkiem o wysokości ok. 8 m i masie ok. 15 ton, pokrytą mozaiką z Wenecji. Figurę zniszczono w 1945 roku, a jej rekonstrukcję ukończono w 2016 roku.
Zamek Średni stał się reprezentacyjną częścią kompleksu z Pałacem Wielkich Mistrzów, Wielkim Refektarzem i pomieszczeniami administracyjnymi. W 1410 roku, po bitwie pod Grunwaldem, wojska Władysława Jagiełły bezskutecznie oblegały twierdzę. W murze Letniego Refektarza do dziś tkwi kula armatnia z tego oblężenia. Obronę wzmocnił Wał Plauena, wzniesiony w latach 1417–1419 i rozbudowany w latach 1441–1449.
Jak zamek przeszedł w ręce królów Polski?
Wojna trzynastoletnia poważnie osłabiła zakon krzyżacki. Nieopłacani najemnicy zaczęli szukać nowego źródła zarobku. Król Kazimierz Jagiellończyk wykorzystał tę sytuację i w 1457 roku kupił twierdzę od czeskiego dowódcy Ulryka Czerwonki za 190 tysięcy florenów, czyli równowartość ok. 660 kg złota. Inicjatorem transakcji był Andrzej Tęczyński herbu Topór. 8 czerwca 1457 roku otworzyły się bramy Malborka, Tczewa i Iławy, a zamek stał się jedną z rezydencji królów Polski.
W czasach polskich w Pałacu Wielkich Mistrzów przyjmowano poselstwa, a na Zamku Średnim urzędowali starostowie i podskarbiowie ziem pruskich. Na zamku bywali m.in. Kazimierz Wielki, Mikołaj Kopernik, Napoleon Bonaparte, Zygmunt August, Zygmunt III Waza i Stanisław Leszczyński. W 1568 roku Zygmunt August powołał tu Komisję Morską.
Jak zwiedzać zamek w Malborku?
Najwygodniej wybrać trasę historyczną, która prowadzi przez wszystkie trzy części zespołu. Wejście na teren zamku prowadzi przez Bramę Nową, a obok znajdują się Brama Główna i baszty. Na terenie twierdzy działa system audioprzewodników – urządzenie rozpoznaje, gdzie się znajdujesz, i automatycznie opowiada o danym wnętrzu. Dzięki temu można zwiedzać we własnym tempie, bez konieczności trzymania się grupy.
Trasa historyczna i audioprzewodnik
Bilet na trasę historyczną obejmuje wypożyczenie audioprzewodnika. Urządzenia są dostępne między innymi w języku polskim, angielskim, niemieckim, rosyjskim, hiszpańskim, włoskim, francuskim, litewskim, czeskim i węgierskim. Całość zajmuje zwykle od 3 do 4 godzin, a jeśli chcesz wejść na wieżę lub spokojnie obejrzeć wystawy, zarezerwuj więcej czasu.
Co zobaczyć w poszczególnych częściach zamku?
Na Zamku Wysokim koncentrowało się życie konwentu. Do kościoła Najświętszej Maryi Panny prowadzi bogato zdobiona Złota Brama. Pod świątynią leży kaplica św. Anny, a obok znajdują się kapitularz, refektarz konwentu i cela Witolda. Charakterystycznym punktem jest wieża Gdanisko – zamkowa toaleta połączona z zamkiem gankiem o długości ok. 60 m, zbudowana na arkadach nad fosą.
Zame
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Co wyróżnia Zamek w Malborku spośród innych warowni?
To najpełniejszy przykład ceglanej gotyckiej twierdzy zakonu krzyżackiego i największy taki zamek na świecie, o ogromnej kubaturze i rozległym obszarze.
Jakie są podstawowe rozmiary i materiały budowli?
Kubatura zamku to około 250 000 m³, pierwotnie zajmował ok. 21 ha, a do budowy zużyto dziesiątki milionów cegieł.
Kiedy rozpoczęto budowę i jakie części powstały najpierw?
Prace przygotowawcze ruszyły ok. 1278 roku, a pierwsze murowane części zbudowano około 1280 roku, tworząc m.in. Zamek Wysoki z kapitułą i kaplicą.
Jak Krzyżacy pojawili się na tych ziemiach?
W 1226 r. książę Konrad sprowadził zakon jako pomoc militarną, a zakon wykorzystał sfałszowane dokumenty, by przekształcić dzierżawę w trwałe panowanie.
Kiedy Malbork stał się stolicą zakonu i co się tam zmieniło?
W 1309 r. wielki mistrz przeniósł siedzibę do Malborka, który stał się politycznym centrum z rozbudowanym kościołem i reprezentacyjnymi zabudowaniami.
W jaki sposób zamek przeszedł w ręce królów Polski?
W 1457 r. król Kazimierz Jagiellończyk kupił twierdzę za dużą sumę florenów, po czym zamek został jedną z królewskich rezydencji.
Jak zwiedzać zamek i ile czasu to zajmuje?
Najlepiej wybrać trasę historyczną z audioprzewodnikiem, która zwykle trwa 3–4 godziny; urządzenie oprowadza automatycznie i pozwala zwiedzać samodzielnie.
Ile kosztuje bilet i co obejmuje?
Bilet normalny na trasę historyczną kosztuje 80 zł i obejmuje wypożyczenie audioprzewodnika.
Czy Zamek w Malborku jest na liście UNESCO?
Tak, od 1997 roku obiekt figuruje na liście światowego dziedzictwa UNESCO na podstawie kilku kryteriów.
